1 stycznia 2023 roku zmieniły się przepisy dotyczące praw konsumentów, a także obowiązków przedsiębiorców w zakresie reklamacji towarów. W ustawie z dnia 30 kwietnia 2014 r. o prawach konsumenta wprowadzone zostały regulacje dotyczące niezgodności towaru z umową, co zastąpiło dotychczas obowiązujące pojęcie rękojmi (która regulowane jest w kodeksie cywilnym).

Niezgodność towaru z umową czy rękojmia?

Sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru z umową na podstawie przepisów ustawy o prawach konsumenta z dnia 30 kwietnia 2014 r. Niniejsze uprawnienie przysługuje konsumentom i przedsiębiorcom na prawach konsumenta.

W odniesieniu do towarów, które zostały zakupione przed wejściem w życie nowych przepisów (1 stycznia 2023 r.) nadal mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące rękojmi.

Odpowiedzialność z tytułu niezgodności towaru z umową

Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za brak zgodności towaru z umową, który istniał w chwili jego dostarczenia i został ujawniony w okresie 2 lat, chyba że sprzedawca określi dłuższy termin przydatności.

Istnieje domniemanie, że niezgodność, która została ujawniona przed upływem 2 lat istniała już w momencie dostarczenia towaru konsumentowi, chyba że zostanie udowodnione inaczej.

Odpowiedzialności z tytułu niezgodności towaru z umową nie można wyłączyć!

Czym jest niezgodność towaru z umową?

Zgodnie z ustawą o prawach konsumenta towar nie jest zgodny z umową, jeśli:

  • nie odpowiada wskazanemu przez sprzedawcę opisowi;
  • nie jest przydatny do celu, o którym konsument poinformował sprzedawcę przed zawarciem umowy;
  • nie jest przydatny do celów, do których zwyczajowo używa się takich towarów;
  • nie posiada cech, których rozsądnie oczekuje konsument (przy uwzględnieniu cech typowych dla towaru tego rodzaju);
  • nie odpowiada oczekiwaniom konsumenta, które wynikają z publicznych zapewnień sprzedawcy;
  • nie jest zgodny ze wzorem lub próbką, które przed zawarciem umowy zostały udostępnione konsumentowi;

Przedsiębiorca ponosi również odpowiedzialność za brak zgodności z umową, który jest wynikiem nieprawidłowego zamontowania towaru jeżeli montaż został dokonany przez przedsiębiorcę lub na jego odpowiedzialność, a także gdy konsument nieprawidłowo zamontuje towar przez błędy w instrukcji.

Przedsiębiorca nie będzie ponosił odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową za niezgodności, o których poinformował konsumenta najpóźniej w chwili zawarcia umowy. Konsument powinien każdą cechę (niezgodność) zaakceptować wyraźnie i odrębnie.

Jakie uprawnienia ma konsument w przypadku niezgodności towaru z umową?

W przypadku niezgodności towaru z umową, konsument może żądać:

  • naprawy towaru,
  • wymiany towaru,
  • obniżenia ceny,
  • odstąpienia od umowy (jeżeli niezgodność jest istotna).

Co istotne, przepisy przewidują możliwość, że przedsiębiorca może dokonać wymiany, kiedy konsument zażądał naprawy albo naprawy - gdy zażądał wymiany. Takie rozwiązanie jest możliwe, gdy doprowadzenie do zgodności towaru z umową w wybrany przez konsumenta sposób okaże się niemożliwe albo zbyt kosztowne.

W pierwszej kolejności konsument powinien skorzystać z uprawnienia do żądania naprawy lub wymiany towaru.

Naprawa lub wymiana, które zostały zaproponowane konsumentowi powinny odbyć się bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta. W każdym przypadku należy indywidualnie oceniać czy dana okoliczność może zostać uznana za nadmierną niedogodność; będzie to uzależnione m.in. od charakteru rzeczy.

Kiedy konsument może odstąpić od umowy albo żądać obniżenia ceny?

Konsument nie może odstąpić od umowy jeżeli brak zgodności towaru z umową nie jest istotny.

Pozostałe dwie możliwości - żądanie obniżenia ceny i odstąpienie od umowy, będą przysługiwały konsumentowi w sytuacji, gdy:

  • Sprzedawca odmówi doprowadzenia rzeczy do zgodności z umową,
  • Sprzedawca nie doprowadzi rzeczy do zgodności z umową,
  • Brak zgodności będzie występował, nawet pomimo podjętej przez Sprzedawcę próby doprowadzenia towaru do zgodności z umową,
  • Brak zgodności towaru z umową jest istotny,
  • Sprzedawca oświadczy lub z okoliczności będzie wynikać, że nie doprowadzi rzeczy do zgodności z umową w rozsądnym czasie i bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta.

W polskim prawie nie uregulowano definicji istotnej niezgodności towaru z umową, jednak przyjmuje się, że niezgodność jest istotna gdy towar nie nadaje się do używania zgodnie z jego przeznaczeniem i celem.

Najczęstsze pytania

Czy do reklamacji towaru sprzedanego przed 1 stycznia 2023 r. stosuję nowe przepisy o niezgodności towaru z umową?
Nie. Do towarów kupionych przed wejściem w życie nowych przepisów, czyli przed 1 stycznia 2023 r., nadal stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi. Odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową na podstawie ustawy o prawach konsumenta dotyczy towarów kupionych od tej daty.
Jak długo odpowiadam za niezgodność towaru z umową i czy mogę tę odpowiedzialność wyłączyć w regulaminie?
Odpowiadasz za brak zgodności towaru z umową, który istniał w chwili dostarczenia i ujawnił się w ciągu 2 lat, chyba że określisz dłuższy termin przydatności. Działa przy tym domniemanie, że niezgodność ujawniona przed upływem 2 lat istniała już w momencie dostarczenia, chyba że udowodnisz inaczej. Tej odpowiedzialności nie można wyłączyć.
Czy mogę uniknąć odpowiedzialności, jeśli uprzedzę klienta o wadzie towaru?
Tak, nie odpowiadasz za niezgodności, o których poinformowałeś konsumenta najpóźniej w chwili zawarcia umowy. Konsument musi jednak zaakceptować każdą taką cechę (niezgodność) wyraźnie i odrębnie.
Czy odpowiadam za problemy wynikające z montażu towaru?
Tak, jeśli niezgodność wynika z nieprawidłowego montażu dokonanego przez Ciebie lub na Twoją odpowiedzialność. Odpowiadasz także wtedy, gdy konsument zamontował towar nieprawidłowo z powodu błędów w instrukcji.
Klient żąda naprawy, ale bardziej opłaca mi się wymiana. Czy mogę zaproponować inne rozwiązanie?
Tak. Możesz dokonać wymiany zamiast żądanej naprawy albo naprawy zamiast żądanej wymiany, jeśli doprowadzenie towaru do zgodności z umową w sposób wybrany przez konsumenta jest niemożliwe albo zbyt kosztowne. Pamiętaj, że naprawa lub wymiana powinny odbyć się bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta, co ocenia się indywidualnie, m.in. z uwzględnieniem charakteru rzeczy.
Kiedy konsument może od razu żądać obniżenia ceny lub odstąpić od umowy?
Co do zasady konsument najpierw powinien żądać naprawy lub wymiany. Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy przysługuje mu m.in. wtedy, gdy odmówisz doprowadzenia towaru do zgodności lub tego nie zrobisz, gdy niezgodność utrzymuje się mimo Twojej próby, gdy niezgodność jest istotna albo gdy z okoliczności wynika, że nie zrobisz tego w rozsądnym czasie i bez nadmiernych niedogodności. Odstąpienie od umowy nie jest możliwe, jeśli niezgodność nie jest istotna - przyjmuje się, że istotna jest wtedy, gdy towar nie nadaje się do używania zgodnie z przeznaczeniem i celem.